MINARA
Teyemmüm Nasıl Yapılır?
Su bulunmadığında veya kullanılamadığında abdest ve guslün yerine geçer. Zaruret şartı yoksa geçerli olmaz: şartları, neyle yapıldığı ve üç adımı.
Önce şart: teyemmüm ne zaman geçerlidir?
Teyemmüm, zarurete bağlı bir ruhsattır: Allah'ın verdiği bir kolaylıktır, fakat şartı vardır. Su varsa ve kullanılabiliyorsa teyemmüm geçerli olmaz. Şu hâllerden biri bulunmalıdır.
- Şart 1Su bulunmamasıBulunulan yerden yaklaşık bir mil (iki kilometre) çevrede kullanılabilir su olmaması
- Şart 2Suyu kullanamamakHastalık, yara, şiddetli soğuk — suyun zarar verme ihtimali
- Şart 3Suya ulaşmanın tehlikeli olmasıCan veya mal için gerçek tehlike
- Şart 4Suyun hayat için gerekmesiİçme suyunun tükenme ihtimali
Adım adım
Teyemmüm üç adımda yapılır ve üçünün de yapılması farzdır. Tekrar yoktur: her adım bir kez yapılır. Hanefî kaynakları aynı fiilleri niyet ile iki darb ve mesh olmak üzere iki farz hâlinde de sayar; fiiller aynıdır, yalnızca sayma biçimi farklıdır.
Niyet
Abdest veya gusül yerine teyemmüm yapmaya kalben niyet edilir. Teyemmümde niyet dört mezhepte de farzdır — abdestten ayrıldığı ilk nokta budur.
Birinci vuruş → yüzün meshi
İki el toprağa konur, fazla toz varsa silkelenir; ellerle yüzün tamamı mesh edilir.
Farz olan sınırAbdestteki yüz sınırının aynısı: saç bitiminden çene altına, bir kulak yumuşağından öbürüne. Kuru yer kalmayacak.
İkinci vuruş → kolların meshi
Eller yeniden toprağa konur; sol elle sağ kol, sağ elle sol kol mesh edilir.
Farz olan sınırParmak uçlarından dirseğin üstüne — dirsekler mesh edilen alanın içindedir.
Yüzük varsa çıkarılır ya da oynatılır. Teyemmüm burada tamamlanır.
Neyle yapılır?
Vakit daralması tek başına teyemmüm sebebi değildir; su varsa abdest alınır. Zaruretin bulunup bulunmadığı fıkhî bir değerlendirmedir.
Teyemmüm toprak cinsinden temiz bir şeyle yapılır: toprak, kum, taş, kireç, tuğla, toprak sıvalı duvar. Toprak cinsinden olmayan yüzeyler (metal, cam, plastik, ahşap) bu kapsama girmez. Yüzeyin üzerinde toz bulunması Hanefî mezhebinde şart değildir; Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde elin toza değmesi gerekir.
Mezhep farkları
Teyemmümde farklar üç başlıkta toplanır: neyle yapılabileceği, kaç vuruş yapılacağı ve bir teyemmümle kaç namaz kılınabileceği.
Neyle teyemmüm yapılabilir?
- Hanefî · Mâlikî
- Yeryüzü cinsinden olan her şey: toprak, kum, taş, kireç, tuğla. Üzerinde toz bulunması şart değildir.
- Şâfiî · Hanbelî
- Yalnızca ele toz bırakan toprak (turâb). Taş ve kireç bu kapsamda sayılmaz.
Kaç kez toprağa vurulur, nereye kadar mesh edilir?
- Hanefî · Şâfiî
- İki vuruş farzdır; kollar dirseklerle birlikte mesh edilir.
- Mâlikî · Hanbelî
- Bir vuruş farzdır, ikincisi sünnettir; farz olan mesh yüz ile ellerin bileklere kadarki kısmıdır.
Bir teyemmümle kaç namaz kılınır?
- Hanefî
- Teyemmüm bozulmadıkça birden fazla farz namaz kılınabilir.
- Şâfiî · Mâlikî
- Her farz namaz için yeni teyemmüm yapılır; nâfileler aynı teyemmümle kılınabilir.
- Hanbelî
- Teyemmüm namaz vaktinin çıkmasıyla sona erer; yeni vakitte yeniden yapılır.
Teyemmümde niyet farz mıdır?
- Dört mezhep
- Farzdır. Abdestte Hanefî'ye göre sünnet olan niyet, teyemmümde farz hâline gelir.
Sık sorulanlar
Teyemmüm kaç adımdır?
Üç: niyet, birinci vuruşla yüzün meshi, ikinci vuruşla kolların meshi. Üçünün de yapılması farzdır ve her biri birer kez yapılır. Hanefî kaynakları bunları niyet ile iki darb ve mesh olmak üzere iki farz hâlinde de sayar; fiiller aynıdır.
Teyemmümde kaç kez toprağa vurulur?
Hanefî ve Şâfiî mezheplerinde iki kez: biri yüz, biri kollar için. Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde bir vuruş yeterlidir; ikinci vuruş sünnettir.
Teyemmüm hem abdest hem gusül yerine geçer mi?
Evet, niyete göre ikisinin de yerine geçer; adımlar aynıdır.
Duvara veya taşa teyemmüm yapılır mı?
Toprak sıvalı duvar ve taş Hanefî ve Mâlikî mezheplerinde geçerlidir; Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde yalnızca ele toz bırakan toprak kabul edilir.
Su bulununca ne yapılır?
Teyemmüm sona erer; abdest veya gusül alınır.
Teyemmüm ne zaman bozulur?
Abdesti bozan her şey teyemmümü de bozar. Bunun dışında teyemmüme özel tek hâl, suyun bulunması veya kullanılabilir hâle gelmesidir.
İlgili sayfalar
Vaktini kaçırma
Minara vaktin girdiğini bildirir, bulunduğun yerden kıble yönünü gösterir. Reklamsız, gizlilik öncelikli, ücretsiz.
Bilgilendirme
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I — İman ve İbadetler, “Teyemmüm” bölümü.
Bu sayfa fetva değildir. Zaruret hâlinin kendi durumunuzda bulunup bulunmadığı fıkhî bir değerlendirmedir; müftülüğe veya ehil bir kişiye başvurun.