MINARA
Cuma Namazı Nasıl Kılınır?
Rekât dizilimi, hutbenin yeri ve farz olma şartlarıyla adım adım. Hanefî mezhebine göre, Diyanet İlmihali esas alınarak; diğer mezheplerdeki farklar ayrıca belirtildi.
Cuma namazı kimlere farzdır
Cuma, öğle namazının yerine geçen bağımsız bir farzdır. Aşağıdaki şartları taşıyan kişiye farz olur; taşımayan kişi öğle namazını kılar ve borçlu kalmaz. (Hanefî mezhebine göre.)
- Şart 1Erkek olmakKadınlara farz değildir; kılarlarsa Cuma yerine geçer
- Şart 2Mukim olmakSeferî olan kişiye farz değildir
- Şart 3Sağlıklı olmakCamiye gitmeye engel hastalık özür sayılır
- Şart 4Hür ve mükellef olmakAkıllı ve bâliğ olmak
Adım adım sıra
Camide izlenen sıra budur. Altın işaretli iki adım Cumanın olmazsa olmazıdır: hutbe ve ortadaki iki rekât. Hutbe sünnet değil, namazın sıhhat şartıdır. Öncesi ve sonrası sünnettir.
Camiye erken varmak ve gusül
Cuma günü gusletmek, temiz elbise giymek, koku sürünmek ve camiye erken gitmek sünnettir. İç ezan okunmadan önce varılması tavsiye edilir.
Cumanın ilk sünneti
İç ezandan önce, tek selâmla dört rekât kılınır. Öğlenin ilk sünneti gibi kılınır.
İç ezan ve hutbe
Hatip minbere çıkar, iç ezan okunur ve hutbe îrad edilir. Hutbe namazdan öncedir — bayram namazının tersi. Hutbe Cumanın sıhhat şartlarındandır; hutbesiz Cuma sahih olmaz.
Hutbe sırasındaKonuşulmaz, namaz kılınmaz, selâm alınıp verilmez. Hutbeyi dinlemek cemaate vâciptir.
Cumanın farzı
Kâmet getirilir ve iki rekât cemaatle kılınır. İmam Fâtiha ve sûreyi sesli okur; cemaat dinler.
Farz olan kısımYalnız bu iki rekâttır ve cemaatsiz kılınmaz. Tek başına Cuma namazı olmaz.
En sık karışan yer: farz iki rekâttır, dört değil. Öğle namazı yerine geçer.
Cumanın son sünneti
Farzdan sonra tek selâmla dört rekât kılınır.
Zuhr-i âhir ve vaktin sünneti
Bazı bölgelerde son sünnetin ardından dört rekât zuhr-i âhir ve iki rekât vaktin sünneti kılınır. Bu uygulama, bir yerleşim yerinde birden çok camide Cuma kılınmasının sahih olup olmadığına dair eski bir tartışmadan doğmuş, ihtiyat niyetiyle sürdürülmüştür. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, farklı camilerde kılınan Cuma namazlarının her birini sahih saydığı için Cumayı kılan kişinin ayrıca zuhr-i âhir kılmasına gerek görmemiştir; ihtiyat niyetiyle kılmak isteyene de engel olunmaz. Kılındığında nâfile namaz hükmündedir.
Namazın sahih olması için gereken şartlar
Yukarıdaki şartlar Cumanın kişiye farz olması ile ilgilidir. Namazın sahih olması için ayrıca şunlar gerekir: vaktin girmiş olması (öğle vakti), namazın cemaatle kılınması, hutbenin namazdan önce okunması, ve camiye girişin herkese açık olması (izn-i âmm).
Cemaatin en az kaç kişi olacağı mezheplere göre değişir; aşağıdaki bölümde ayrıca belirtildi. Cuma kılınamayan bir yerde bulunan kişi öğle namazını kılar.
Cuma gününün sünnetleri
Namazın dışında, güne ait sünnetler de vardır: gusletmek, temiz elbise giymek, koku sürünmek, tırnak kesmek, camiye erken gitmek, ön saflara geçmek, Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.) çokça salavat getirmek ve Kehf sûresini okumak.
Camiye girildiğinde, oturmadan önce iki rekât tahiyyetü'l-mescid kılınır. Hatip hutbeye başlamışsa Hanefî ve Mâlikî mezheplerinde kılınmaz; oturulup hutbe dinlenir. Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde ise hafif tutulmak kaydıyla iki rekât kılınır.
Mezhep farkları
Sıra Hanefî mezhebine göredir. Diğer mezheplerde şartların ölçüsü değişir: namazın yapısı aynı kalır, şartlar değişir.
Cemaat en az kaç kişi olmalıdır?
- Hanefî
- İmamın dışında en az üç kişi yeterlidir. Ebû Yûsuf'a göre iki kişi de yeterlidir.
- Şâfiî · Hanbelî
- Kırk mukim erkek aranır.
- Mâlikî
- Sabit bir rakamdan çok, kendileriyle bir köy kurulabilecek sayıda cemaat aranır; bu sayı imamın dışında en az on iki kişi olarak belirlenmiştir.
Şehir (mısr) şartı var mıdır?
- Hanefî
- Şehir veya şehir hükmündeki yerleşim yeri şarttır. Ebû Yûsuf şehri, halkı en büyük mescidine sığmayan yerleşim yeri diye tanımlamış; sonraki Hanefî fakihlerinin çoğu bu tanımı benimsemiştir. Ülkemizde köylerde de Cuma namazı kılınması bu görüşe dayanır.
- Şâfiî · Hanbelî
- Yerleşim yeri olması yeterlidir; şehir şartı aranmaz.
- Mâlikî
- İnsanların sürekli oturduğu bir yerleşim yeri ve âdet edinilmiş bir mescid aranır.
Cuma namazı kadınlara farz mıdır?
- Dört mezhep
- Farz değildir. Kılmaları hâlinde Cuma namazı sahih olur ve öğle namazı yerine geçer.
Yolcu (seferî) Cuma kılabilir mi?
- Dört mezhep
- Farz değildir; öğle namazını kısaltarak kılar. Cumaya katılırsa namazı sahihtir ve o günün öğle namazı da düşer.
İmama geç kalan Cumaya yetişmiş olur mu?
- Hanefî
- İmam selâm vermeden önce namaza yetişen kişi Cumaya yetişmiş sayılır; imamın selâmından sonra kalkıp eksik kalan rekâtları tamamlar.
- Şâfiî · Mâlikî · Hanbelî
- Cumaya yetişmiş sayılmak için imamla birlikte bir rekât kılmış olmak gerekir. İkinci rekâtın rükûuna yetişemeyen kişi namazını dört rekât öğle olarak tamamlar.
Hatip hutbedeyken camiye giren namaz kılar mı?
- Hanefî · Mâlikî
- Kılmaz; oturulur ve hutbe dinlenir. Hutbe başladıktan sonra nâfile namaza durulmaz.
- Şâfiî · Hanbelî
- İki rekât tahiyyetü'l-mescid kılınır; hafif tutulması istenmiştir.
Sık sorulanlar
Cuma namazı kaç rekâttır?
Farzı iki rekâttır ve cemaatle kılınır. Camide izlenen tam sıra dört rekât ilk sünnet, iki rekât farz ve dört rekât son sünnettir.
Cuma namazı tek başına kılınır mı?
Kılınmaz; cemaat Cumanın sıhhat şartlarındandır. Cumaya yetişemeyen kişi öğle namazını kılar.
Hutbe namazdan önce mi sonra mı okunur?
Cumada hutbe namazdan öncedir. Bayram namazında ise hutbe namazdan sonra okunur.
Cumaya yetişemeyen ne yapar?
İmam selâm vermeden önce namaza yetişen kişi Hanefî mezhebinde Cumaya yetişmiş sayılır ve imamın selâmından sonra kalkıp eksik kalan rekâtları tamamlar. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde ise imamla birlikte bir rekât kılmak gerekir; yetişemeyen öğle namazını dört rekât olarak kılar.
Zuhr-i âhir kılmak gerekir mi?
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, aynı yerleşim yerinde farklı camilerde kılınan Cuma namazlarının her birini sahih saydığı için Cumayı kılan kişinin ayrıca zuhr-i âhir kılmasına gerek görmemiştir. İhtiyat niyetiyle kılmak isteyene engel olunmaz; kılındığında nâfile namaz hükmündedir.
Kadınlar Cuma namazı kılabilir mi?
Farz değildir, ancak kılmaları hâlinde namazları sahihtir ve o günün öğle namazı yerine geçer.
İlgili sayfalar
Cuma vaktini kaçırma
Minara vaktin girdiğini bildirir, bulunduğun yerden kıble yönünü gösterir. Reklamsız, gizlilik öncelikli, ücretsiz.
Bilgilendirme
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I — İman ve İbadetler, “Cuma Namazı” bölümü.
Bu sayfa fetva değildir. Namazın sırasını ve şartlarını hatırlatan bir rehberdir. Kendi durumunuza özel bir sorunuz varsa müftülüğe veya ehil bir kişiye başvurun.